Wat is ISO 45001?

In een veilige en gezonde werkomgeving kunnen medewerkers optimaal functioneren. Maar hoe zorg je ervoor dat je arbeidsrisico’s effectief beheerst en voldoet aan wet- en regelgeving? Daar biedt ISO 45001 uitkomst. Deze internationale norm helpt organisaties bij het opzetten van een sterk arbomanagementsysteem. In dit blog ontdek je wat ISO 45001 precies is, waarom het steeds vaker wordt gevraagd in aanbestedingen, en welke voordelen het behalen van het certificaat je organisatie oplevert.

ISO 45001 is een internationale norm voor arbeidsveiligheid en gezond werken. De norm helpt organisaties bij het opzetten van een arbomanagementsysteem waarmee risico’s op het gebied van gezondheid en veiligheid op de werkvloer worden beheerst en continu verbeterd. ISO 45001 is toepasbaar op organisaties van elke grootte en sector, en sluit aan bij andere normen zoals ISO 9001 en ISO 14001. Met het certificaat toon je aan dat je voldoet aan de Arbo wet- en regelgeving én actief werkt aan veilige arbeidsomstandigheden.

Het behalen van het ISO 45001 certificaat levert organisaties een breed scala aan voordelen op. ISO 45001 is dé internationale norm voor arbomanagementsystemen, gericht op het verbeteren van de veiligheid en gezondheid op de werkvloer. Niet voor niets wordt deze norm steeds vaker gevraagd bij aanbestedingen en door opdrachtgevers. Hieronder zetten we de belangrijkste voordelen op een rij:

Met het ISO 45001 certificaat laat je zien dat jouw organisatie veiligheid en gezondheid serieus neemt. Dit straalt professionaliteit uit richting klanten, partners en (potentiële) medewerkers. Sollicitanten ervaren jouw organisatie als een veilige, goed georganiseerde werkomgeving, wat je werkgeversmerk versterkt. Klanten weten bovendien dat je voldoet aan de geldende arbo- en veiligheidseisen.

ISO 45001 helpt je als organisatie om te voldoen aan de actuele wet- en regelgeving rondom arbeidsomstandigheden. In aanbestedingstrajecten wordt dit vaak als harde eis gesteld. Het certificaat geeft je hierbij een duidelijk voordeel ten opzichte van concurrenten zonder certificering.

Door het implementeren van ISO 45001 breng je structurele verbeteringen aan op het gebied van veiligheid en gezondheid. Dit leidt tot betere arbeidsomstandigheden, meer betrokken en gemotiveerde medewerkers en zo uiteindelijk een hogere medewerkerstevredenheid.

Gezonde en veilige werkomstandigheden leiden tot minder werkgerelateerde klachten en een daling van het ziekteverzuim. Dit zorgt niet alleen voor een betere werksfeer, maar levert ook direct financiële voordelen op.

Organisaties met een ISO 45001 certificaat tonen aan hun veiligheidsbeleid op orde te hebben. Dit kan leiden tot minder frequente controles door de arbeidsinspectie, wat tijd én geld bespaart.

Het certificeringstraject dwingt je om kritisch te kijken naar je processen rondom veiligheid en gezondheid. Je voert verbetermaatregelen door en leert hoe je met tools zoals toolboxmeetings, interne audits en veiligheidschecks continu kunt blijven verbeteren. ISO 45001 zorgt op die manier voor een duurzame kwaliteitsverbetering van je organisatie.

De ISO 45001 norm is opgebouwd volgens het gezond en veilig werken (G&VW) managementsysteem. De plan-do-check-act cyclus dient hierbij als basis voor het managementsysteem. Naast deze cyclus stelt de norm ook eisen aan de resultaten van het managementsysteem:

De eisen die de ISO 45001 norm stelt zijn verdeeld over zeven hoofdstukken en zijn in lijn met de HS (harmonized structure):

De harmonized structure (HS) is het uitgangspunt voor de nieuwe normen o.a.; ISO 9001, ISO 14001 en ISO 45001, de opvolger van OHSAS 18001. De HS bestaat uit een hoofdstukindeling en een basistekst voor een managementsysteem die gelden voor alle ISO-managementsystemen. De doelstelling is dat het voor organisaties zo makkelijker wordt om managementsystemen voor bijvoorbeeld arbo, kwaliteit en milieu te integreren.

In de contextanalyse krijg je inzicht in:

Bij de contextanalyse gaat het erom dat je als organisatie inzicht krijgt in de belangrijke relevante interne en externe ontwikkelingen m.b.t. veiligheid, gezondheid en welzijn.

Naast dat er gekeken wordt naar de interne en externe ontwikkelingen ga je als organisatie relevante belanghebbenden in kaart brengen. Het betreft hierbij zowel interne als externe belanghebbenden. Je brengt in kaart wat de eisen, wensen en verwachtingen zijn van deze belanghebbenden van de organisatie. Aan de hand van de eisen, wensen en verwachtingen ga je als organisatie kijken hoe je hiermee om kan/moet gaan m.b.t. gezondheid, veiligheid en welzijn.

De betrokkenheid van de directie is cruciaal voor het functioneren van een managementsysteem. In de ISO 45001 norm is de wijze waarop invulling moet worden gegeven aan deze betrokkenheid in een drietal punten uitgewerkt;

Daarnaast is de directie verantwoordelijk voor de afstemming van het beleid voor gezond en veilig werken en de strategie van je organisatie. Dit betekent aan de ene kant dat uitgangspunten uit de strategie van je organisatie die relevant zijn voor het G&VW-beleid ook in het G&VW-beleid terug te vinden zijn en andersom dat belangrijke issues uit het G&VW-beleid terug te vinden zijn in de strategie van je organisatie.

Onder het hoofdstuk leiderschap valt ook de eis dat je als organisatie verantwoordelijkheden en bevoegdheden voor relevante rollen toekent aan de medewerkers en deze communiceert zodat zij weten wat er van hen verwacht wordt.

In het hoofdstuk planning worden de gevaren, risico’s en kansen van de activiteiten van je organisatie geïdentificeerd. Daarnaast worden ook de risico’s en kansen bepaald die op meer strategisch niveau liggen. De risico’s en kansen worden bepaald op basis van de uitkomsten van de contextanalyse, de behoeften en verwachtingen van de belanghebbenden, de belangrijke risico’s uit de risico-inventarisatie en de compliance verplichtingen.

Op basis van de belangrijke risico’s, compliance verplichtingen, risico’s en kansen worden je doelstellingen geformuleerd. Aan de doelstellingen worden vervolgens indicatoren verbonden waarmee de voortgang kan worden beoordeeld. Uiteindelijk worden de acties om doelstellingen te realiseren waar mogelijk geïntegreerd in andere bedrijfsprocessen.

Om hetgeen beschreven in het managementsysteem te kunnen beheersen en uit te kunnen voeren is ondersteuning nodig op verschillende vlakken. Hierbij kun je denken aan:

In dit hoofdstuk gaat het om de operationele planning en beheersing en het voorbereid zijn en reageren op noodsituaties. Je organisatie moet bepalen welke uitvoeringscriteria nodig zijn om processen beheerst uit te voeren. Hierbij gaat het niet alleen om je eigen processen, maar ook om uitbestede processen.

Het is van belang dat je organisatie haar prestaties op het gebied van gezond en veilig werken monitoren, meten, analyseren om inzicht te krijgen in de werking van het G&VW managementsysteem en de prestaties te verbeteren. Er moet bepaald worden wat moet worden gemonitord en gemeten en met welke methoden zodat de gegevens te reproduceren en traceren zijn. Andere activiteiten in het kader van de evaluatie van de prestaties zijn het uitvoeren van interne audits en het uitvoeren van een directiebeoordeling

Het laatste hoofdstuk betreft verbeteringen. In dit hoofdstuk wordt aangegeven wat van je organisatie verwacht mag worden ten aanzien van continue verbetering en corrigerende maatregelen. Dit onderdeel wordt beschreven indien afwijkingen ten opzichte van de uitvoering van het managementsysteem voor gezond en veilig werken op de norm worden geconstateerd.

ISO 45001 is sinds 2018 de vervanger van OHSAS 18001. Waar OHSAS 18001 vooral proceduregericht was, legt ISO 45001 de nadruk op strategische integratie, contextanalyse en continue verbetering binnen de hele organisatie. Dit licht ik hieronder verder toe:

Een belangrijk verschil tussen ISO 45001 en OHSAS 18001 is de introductie van de contextanalyse, waarbij zowel een risicoanalyse als een stakeholderanalyse verplicht zijn. Dit betekent dat organisaties niet alleen moeten kijken naar gevaren op de werkvloer (zoals in de RI&E), maar ook naar bredere risico’s en kansen in de interne en externe context. Denk bijvoorbeeld aan demografische veranderingen of een hoog ziekteverzuim. Ook het in kaart brengen van stakeholders en hun verwachtingen is nu onderdeel van het systeem.

Daarnaast vraagt ISO 45001 om een sterkere betrokkenheid van het topmanagement en de integratie van arbomanagement in alle lagen van de organisatie. Dus niet alleen de KAM-afdeling is verantwoordelijk, maar iedere medewerker speelt juist een rol in het verbeteren van veiligheid en gezondheid.

Een ander belangrijk verschil is dat ISO 45001 niet langer spreekt over vaste procedures, maar over gedocumenteerde informatie. Organisaties krijgen hiermee meer vrijheid om zelf te bepalen wat ze vastleggen, in welke vorm, en waarom dat relevant is voor hun specifieke situatie.

Heb je na het lezen van dit blog nog vragen over ISO 45001? Of ben je benieuwd op welke manieren wij jou kunnen ondersteunen met jouw ISO 45001-traject? Neem dan geheel vrijblijvend contact met ons op. We helpen je graag verder!