VCA 2026 update: dit verandert er in de nieuwe VCA 2026/6.1
De nieuwe VCA 2026/6.1 treedt in werking op 1 juli 2026 en legt meer nadruk op veiligheidscultuur, gedrag en leiderschap. Organisaties moeten niet alleen voldoen aan regels, maar vooral laten zien hoe veiligheid in de praktijk wordt toegepast en geborgd.
Stijn Sestig is adviseur bij CertificeringsAdvies Nederland. 'De belangrijkste kernwaarde die ik tijdens mijn studie heb geleerd is integriteit. Deze kernwaarde neem ik mee naar mijn klanten. Vertrouwen is vanuit mijn optiek immers de basis die moet leiden tot mooie resultaten.'
stijn@certificeringsadvies.nlDe VCA norm gaat veranderen. Per 1 juli 2026 treedt de nieuwe versie VCA 2026/6.1 in werking. Een logische stap, want de praktijk van veilig en gezond werken staat niet stil. Nieuwe inzichten, veranderende risico’s en een groeiende focus op gedrag en leiderschap vragen om een update van het schema. Maar wat verandert er nu écht? En belangrijker: wat betekent dit voor jouw organisatie?
Waarom een nieuwe VCA-versie?
De vorige versie, VCA 2017/6.0, is jarenlang de standaard geweest. In de tussentijd is er veel veranderd binnen sectoren zoals bouw, techniek en industrie. Veilig werken draait al lang niet meer alleen om regels en procedures.
De nieuwe VCA 2026/6.1 speelt hierop in door:
- beter aan te sluiten op de praktijk
- meer duidelijkheid te geven in de eisen
- en sterker te focussen op gedrag, cultuur en leiderschap
Het doel is helder: veilig werken niet alleen organiseren, maar ook echt laten leven op de werkvloer.
VCA MAX erkend als bewijsvoering binnen ViA
Een belangrijke ontwikkeling is dat de Governance Code Veiligheid in de Bouw (GCVB) VCA-MAX inmiddels heeft erkend als officieel bewijsmiddel voor veiligheidscultuur binnen Veiligheid in Aanbestedingen (ViA). Voor organisaties tot 250 FTE ontstaat hiermee een nieuw alternatief voor de Safety Culture Ladder (SCL).
Deze erkenning sluit goed aan bij de koers die zichtbaar is in VCA 2026/6.1. Veiligheidscultuur, gedrag en leiderschap krijgen een steeds prominentere rol binnen certificeringstrajecten en aanbestedingen.
Voor veel mkb-organisaties betekent dit dat zij veiligheidscultuur kunnen aantonen via een uitbreiding op hun bestaande VCA-certificering, zonder dat direct een afzonderlijk SCL-traject nodig is. Tegelijkertijd blijft de Safety Culture Ladder bestaan en kan deze, afhankelijk van de eisen van opdrachtgevers of specifieke aanbestedingen, nog steeds de meest passende keuze zijn.
Welke route het beste aansluit bij jouw organisatie hangt af van verschillende factoren, zoals de eisen vanuit opdrachtgevers, toekomstige aanbestedingen en de certificeringen die al aanwezig zijn binnen jouw organisatie. Juist daarom is het verstandig om tijdig te beoordelen welke aanpak het beste past bij jouw situatie.
Wat zijn de belangrijkste wijzigingen in VCA 2026?
1. Meer focus op veiligheidscultuur en gedrag
Waar VCA traditioneel sterk leunde op procedures en checklists, verschuift de aandacht nu naar gedrag. De nieuwe VCA 2026/6.1 sluit hierbij nadrukkelijk aan op de VCA Module Gedrag (VCA-MG), een aanvullende module op het bestaande VCA-schema. VCA-MG en de onderliggende VCA samen worden ook wel VCA MAX genoemd.
De norm stuurt daarmee minder op losse eisen rondom bewustzijn, maar juist op het structureel ontwikkelen en aantoonbaar maken van veiligheidscultuur binnen je organisatie.
Dat zie je terug in:
- de koppeling met volwassenheidsniveaus uit VCA-MG
- meer focus op hoe veiligheid daadwerkelijk wordt beleefd op de werkvloer
- het continu verbeteren van gedrag en samenwerking rondom veiligheid
Veilig werken is daarmee geen papieren werkelijkheid meer, maar iets wat zichtbaar is in houding, gedrag en samenwerking binnen je organisatie.
VCA checklist
De VCA checklist voor VCA 2026/6.1 is te downloaden via de website van SSVV
2. Leiderschap krijgt een centrale rol
Een van de grootste veranderingen zit in leiderschap. De leiderschapsvaardigheden uit VCA-LEI worden wél nadrukkelijk verplicht gesteld via functieprofielen.
Van leidinggevenden wordt verwacht dat zij:
- sturen op veiligheid aan de hand van SMART-geformuleerde doelstellingen gericht op het verbeteren van VGM-aspecten
- medewerkers aanspreken en ondersteunen
- verantwoordelijkheid nemen voor veiligheid op de werkvloer
Organisaties moeten deze vaardigheden expliciet vastleggen én aantoonbaar maken dat leidinggevenden hier ook naar handelen.
En precies daar zit de verandering: niet alleen opschrijven wat er verwacht wordt, maar laten zien dat het ook echt gebeurt in de praktijk.
3. Proactief risicomanagement
De nieuwe VCA legt meer nadruk op vooruitkijken. In plaats van reageren op incidenten, ligt de focus op het voorkomen ervan.
Concreet betekent dit:
- meer aandacht voor het melden, registreren en analyseren van bijna-ongevallen en gevaarlijke situaties
- structureel verbeteren op basis van inzichten en trends
- audits uitvoeren op basis van een duidelijke auditplanning
Organisaties die dit goed doen, zijn niet alleen veiliger, maar krijgen ook meer grip op hun processen en risico’s.
4. Betrokkenheid van medewerkers
Veilig werken is geen taak van alleen het management. Medewerkers spelen een actieve rol in het signaleren en verbeteren van veiligheid.
Denk aan:
- melden van onveilige situaties
- meedenken over oplossingen
- elkaar aanspreken op gedrag
Dit vraagt om een cultuur waarin mensen zich vrij voelen om dit ook echt te doen.
5. Betere aansluiting op andere standaarden
De samenhang met andere standaarden en producten, beheerd door SSVV (Stichting Samenwerken Voor Veiligheid), is verder versterkt. Zo sluit VCA 2026/6.1 beter aan op:
- VCA-MAX, veiligheidscultuur
- VCA-LEI, leiderschap en vaardigheden
- MD22, met focus op het borgen van wet- en regelgeving
Nieuw is dat organisaties een duidelijk proces moeten inrichten voor het in kaart brengen, actueel houden en periodiek evalueren van relevante wet- en regelgeving, én moeten aantonen dat zij hieraan voldoen.
Hiermee ontstaat meer samenhang tussen systeem, praktijk en verplichtingen vanuit wetgeving. Dat maakt het geheel niet alleen consistenter, maar ook sterker en toekomstbestendig.
Wanneer gaat VCA 2026/6.1 in?
De nieuwe VCA versie gaat in op 1 juli 2026. Vanaf dat moment geldt:
- alle audits worden uitgevoerd volgens VCA 2026/6.1
- dit geldt voor zowel nieuwe als lopende certificeringen
Er is dus geen lange overgangsperiode. Het is belangrijk om hier op tijd op voorbereid te zijn.
Transitiepakket VCA 2026/6.1
Direct weten waar je staat en welke acties je nog moet ondernemen om te voldoen aan de VCA 2026/6.1? Met het handige VCA transitiepakket heb je direct:
- Een analyse van je huidige situatie
- Sparren met een expert
- Praktisch advies richting de externe audit
Voor €399 (ex. btw) ben je tijdig voorbereid!
Veelgestelde vragen over VCA 2026/6.1
Wat betekent dit voor jouw organisatie?
De impact verschilt per organisatie, maar één ding is duidelijk: alleen je systeem aanpassen is niet genoeg.
De echte verandering zit in:
- gedrag op de werkvloer
- de rol van leidinggevenden
- en hoe je omgaat met risico’s
Dat vraagt om:
- bewustwording binnen je team
- duidelijke verwachtingen richting leidinggevenden
- en het doorontwikkelen van je managementsysteem
Organisaties die dit goed oppakken, halen niet alleen hun certificering, maar worden ook aantoonbaar veiliger.
Klaar voor VCA 2026?
De nieuwe VCA is geen kleine update, maar ook geen compleet nieuw systeem. Zie het als een doorontwikkeling richting de praktijk van vandaag. Wil je weten wat dit concreet betekent voor jouw organisatie? Of waar je nu staat ten opzichte van VCA 2026/6.1? Bekijk het praktische VCA transitiepakket of neem gerust contact met ons op. Wij praten je graag bij!
Stijn Sestig is adviseur bij CertificeringsAdvies Nederland. 'De belangrijkste kernwaarde die ik tijdens mijn studie heb geleerd is integriteit. Deze kernwaarde neem ik mee naar mijn klanten. Vertrouwen is vanuit mijn optiek immers de basis die moet leiden tot mooie resultaten.'
stijn@certificeringsadvies.nl
Klaar voor de nieuwe VCA 2026?
Voorkom verrassingen per 1 juli
- Direct inzicht in gaps en verbeterpunten
- Sparren met een expert
- €399 (ex. btw)
