SOC 2 of ISAE 3000: wat past bij jouw organisatie?
SOC 2 en ISAE 3000 bieden beide assurance over beheersmaatregelen, maar verschillen onder andere in het normenkader waarop de beoordeling wordt gebaseerd. Ontdek wanneer SOC 2 voor de hand ligt, wanneer ISAE 3000 beter kan aansluiten en welke rol een bestaand ISO 27001-managementsysteem speelt.


Mark Zwienenberg is adviseur informatiebeveiliging bij CertificeringsAdvies Nederland. Hij begeleidt organisaties bij allerlei trajecten waaronder ISO 27001, SOC 2, ISAE en NIS2.
Een klant vraagt om SOC 2. Of binnen je organisatie ontstaat de behoefte om beter aan te tonen dat beheersmaatregelen daadwerkelijk werken. Dan kom je al snel uit bij SOC 2 en ISAE 3000. Maar wat is precies het verschil en welke vorm past het beste bij jouw organisatie? SOC 2 en ISAE 3000 hebben veel overeenkomsten. Beide worden gebruikt om assurance te verkrijgen over beheersmaatregelen en de werking daarvan. Een belangrijk verschil zit in het normenkader waarop de assurance wordt gebaseerd. SOC 2 werkt met de Trust Services Criteria (TSC), terwijl binnen ISAE 3000 meer ruimte bestaat om een passend normenkader te kiezen. Heb je al een managementsysteem op basis van ISO 27001? Dan kan dat een belangrijke rol spelen in de keuze.
SOC 2 en ISAE 3000 in één overzicht
SOC 2 en ISAE 3000 hebben allebei als doel om zekerheid te geven over beheersmaatregelen. Het belangrijkste verschil zit in het onderliggende normenkader en de manier waarop je dat kader kunt laten aansluiten op jouw organisatie.
| SOC 2 | ISAE 3000 | |
| Soort | Assurance-rapportage | Assurance-rapportage |
| Oorsprong | Amerikaans | Internationaal |
| Normenkader | Trust Services Criteria (TSC) | Flexibel te bepalen |
| Aansluiting op ISO 27001 | Kan naast ISO 27001 worden gebruikt | Kan ISO 27001-controls als uitgangspunt gebruiken |
| Type I | Beoordeling van opzet en aanwezigheid op een bepaald moment | Beoordeling van opzet en aanwezigheid op een bepaald moment |
| Type II | Beoordeling van de werking over een periode | Beoordeling van de werking over een periode |
| Wanneer relevant? | Bijvoorbeeld als een klant expliciet om SOC 2 vraagt | Als assurance over beheersmaatregelen nodig is en ruimte bestaat om het framework passend te kiezen |
| Externe beoordeling | Door een onafhankelijke assurancepartij | Door een onafhankelijke assurancepartij |
Kort samengevat: vraagt een klant expliciet om SOC 2, dan is die eis een belangrijk uitgangspunt. Gaat het vooral om het aantoonbaar maken van de werking van beheersmaatregelen en ligt het framework niet vast? Dan biedt ISAE 3000 meer flexibiliteit om aan te sluiten op wat je organisatie al heeft ingericht.
Wat is het belangrijkste verschil tussen SOC 2 en ISAE 3000?
Het belangrijkste verschil tussen SOC 2 en ISAE 3000 is het kader waarop de beoordeling wordt gebaseerd. SOC 2 is gebaseerd op de Trust Services Criteria. Bij ISAE 3000 kan het onderliggende normenkader flexibeler worden gekozen, bijvoorbeeld op basis van ISO 27001, een bestaand intern control framework of een maatwerkkader.
Dat verschil is belangrijk. Zeker wanneer je organisatie al beschikt over een volwassen managementsysteem en bestaande controls niet opnieuw vanuit een volledig ander kader wilt benaderen.
SOC 2
SOC 2 is van Amerikaanse oorsprong en werkt met de Trust Services Criteria. Deze criteria vormen het uitgangspunt voor het control framework waarover assurance wordt verkregen. SOC 2 kan met name relevant worden wanneer een klant of partner hier expliciet om vraagt. In de praktijk ziet CertificeringsAdvies Nederland bijvoorbeeld dat organisaties met Amerikaanse klanten met een concrete SOC 2-eis te maken kunnen krijgen.
SOC 2 rapport nodig voor jouw organisatie?
Vragen klanten of internationale opdrachtgevers om een SOC 2-rapport? Wij helpen je om de juiste maatregelen in te richten en jouw organisatie voor te bereiden op de onafhankelijke audit.
Ontdek hoe wij je helpen met SOC 2
ISAE 3000
ISAE 3000 is een internationale assurance-standaard. Het onderliggende normenkader ligt daarbij niet op dezelfde manier vast. Een organisatie kan bijvoorbeeld werken met:
- controls uit ISO 27001;
- een bestaand intern control framework;
- sectorspecifieke beheersmaatregelen;
- de Trust Services Criteria;
- maatwerkcontrols.
Hierdoor kan ISAE 3000 goed aansluiten op een managementsysteem dat al binnen de organisatie aanwezig is.
Hulp nodig bij ISAE 3000?
Wil je aantonen dat jouw beheersmaatregelen daadwerkelijk werken? Wij helpen je om de benodigde controles en bewijsvoering in te richten en je organisatie voor te bereiden op externe assurance.
Ontdek hoe wij je helpen met ISAE 3000
SOC 2 en ISAE 3000 hebben ook veel gemeen
Hoewel het verschil in normenkader belangrijk is, moeten SOC 2 en ISAE 3000 niet worden gezien als twee volledig verschillende werelden. Bij beide draait het om assurance en aantoonbare beheersing. Een organisatie kan allerlei processen, procedures en beheersmaatregelen hebben ingericht. De volgende vraag is: werken die maatregelen in de praktijk ook zoals bedoeld? En kun je dat aantonen? Daarvoor is bewijs nodig.
Denk bijvoorbeeld aan change management. Het is niet voldoende om alleen een procedure te hebben waarin staat dat bij wijzigingen een risicoanalyse moet worden uitgevoerd. Je wilt ook kunnen aantonen dat die risicoanalyses daadwerkelijk plaatsvinden, dat hierop wordt gecontroleerd en dat eventuele fouten of afwijkingen worden opgevolgd. Die aantoonbare werking is een belangrijk onderdeel van zowel SOC 2 als ISAE 3000.
Welke rol speelt ISO 27001 bij de keuze?
Binnen Nederlandse organisaties is ISO 27001 vaak een belangrijk vertrekpunt voor informatiebeveiliging. Een bestaand Information Security Management System (ISMS) kan daarom een stevige basis vormen voor een volgend assurance-traject. ISO 27001 en SOC 2 of ISAE 3000 hoeven dan ook geen alternatieven voor elkaar te zijn. Ze kunnen elkaar juist aanvullen.
Bij ISO 27001 ligt de nadruk op het inrichten, onderhouden en verbeteren van het managementsysteem. Bij SOC 2 en ISAE 3000 ligt de nadruk sterker op het aantoonbaar maken van de werking van controls, bijvoorbeeld door middel van steekproeven, bewijslast en periodieke toetsing. Heb je al een volwassen ISO 27001-managementsysteem? Dan begin je bij een SOC 2- of ISAE 3000-traject dus niet noodzakelijk vanaf nul.
Wanneer ligt SOC 2 voor de hand?
Waarom hebben we assurance nodig en wat verwacht degene aan wie we die assurance moeten aantonen? SOC 2 ligt bijvoorbeeld voor de hand wanneer een klant of ketenpartner expliciet om een SOC 2-rapportage vraagt. Dat kan onder andere spelen bij organisaties die zakendoen met Amerikaanse klanten of partners.
In dat geval heeft het weinig zin om uitsluitend vanuit de eigen voorkeur voor een ander framework te redeneren. De externe vraag is duidelijk. Het vertrekpunt is daarom altijd de behoefte van de klant of stakeholder.
Wanneer kan ISAE 3000 beter aansluiten?
Is er geen expliciete SOC 2-eis, maar wil een klant of andere stakeholder vooral zekerheid over de werking van jouw beheersmaatregelen? Dan ontstaat meer ruimte om te kijken welk assurancekader het beste aansluit op de organisatie. ISAE 3000 kan dan interessant zijn vanwege de flexibiliteit in het onderliggende normenkader.
Dat geldt bijvoorbeeld wanneer je al een volwassen ISO 27001-managementsysteem hebt en de bestaande controls als uitgangspunt wilt gebruiken. In plaats van automatisch over te stappen op de Trust Services Criteria kan worden bekeken of assurance op basis van het bestaande framework beter aansluit. Daarmee voorkom je dat de keuze voor SOC 2 of ISAE 3000 alleen wordt gemaakt omdat één van de termen bekender klinkt.
SOC 2 of ISAE 3000? Stel eerst deze vragen
Voordat je een keuze maakt, is het verstandig om eerst de aanleiding en bestaande situatie helder te krijgen:
- Wie vraagt om assurance?
Komt de vraag vanuit een specifieke klant, een ketenpartner of vanuit de eigen organisatie? - Wordt SOC 2 expliciet gevraagd?
Wanneer een opdrachtgever daadwerkelijk SOC 2 verlangt, heeft dit grote invloed op de keuze. - Wat wil je aantoonbaar maken?
Bepaal over welke processen, diensten en beheersmaatregelen zekerheid nodig is. - Welk managementsysteem is al aanwezig?
Een bestaand ISO 27001-managementsysteem kan een belangrijk fundament vormen. - Welk normenkader sluit aan op de assurancevraag?
Bij SOC 2 staan de Trust Services Criteria centraal. ISAE 3000 biedt meer ruimte om het onderliggende framework passend in te richten. - Hoe volwassen is de operationele beheersing?
Procedures op papier zijn niet voldoende. Je moet de uitvoering, monitoring en opvolging ook kunnen aantonen.
Op basis daarvan wordt veel duidelijker welke route logisch is.
Welke keuze past bij jouw organisatie?
Een eerste inschatting kun je maken aan de hand van drie situaties:
- Een klant vraagt expliciet om SOC 2. Dan ligt SOC 2 voor de hand.
- Je hebt al een volwassen ISO 27001-managementsysteem. Dan kan ISAE 3000 goed aansluiten op bestaande controls, afhankelijk van de assurancevraag.
- Er is vooral behoefte aan assurance over de werking van beheersmaatregelen, zonder voorgeschreven framework. Dan biedt ISAE 3000 meer vrijheid bij het kiezen van het onderliggende normenkader.
De uiteindelijke keuze hangt af van de klantvraag, scope, bestaande inrichting en gewenste assurance. Het is daarom verstandig deze eerst scherp te krijgen voordat je een SOC 2- of ISAE 3000-traject start.
Hoe ziet de voorbereiding vervolgens eruit?
Welke route je ook kiest, de voorbereiding vertoont veel overeenkomsten. Eerst wordt de scope bepaald: wat moet precies onder de assurance vallen en welk framework wordt gebruikt? Daarna kan met een GAP-analyse worden vastgesteld welke controls al aanwezig zijn en waar nog verbeteringen nodig zijn. Daarbij kijk je niet alleen naar de aanwezigheid van beheersmaatregelen, maar ook naar:
- eigenaarschap;
- monitoring;
- bewijslast;
- aantoonbaarheid;
- opvolging van afwijkingen.
Vervolgens kan een In-Control Framework worden ingericht. Daarin leg je structureel vast hoe de werking van belangrijke controls wordt gecontroleerd en aangetoond. Denk aan periodieke reviews, monitoringactiviteiten, logging, evidence collection en managementrapportages.
De keuze is dus niet alleen een keuze tussen twee standaarden
De keuze tussen SOC 2 en ISAE 3000 begint bij de vraag wat je wilt aantonen, aan wie en waarom. Vraagt een klant expliciet om SOC 2? Dan is dat een belangrijk uitgangspunt. Is de behoefte breder en wil je aantonen dat jouw beheersmaatregelen daadwerkelijk werken? Dan kan ISAE 3000 door de flexibiliteit in het onderliggende normenkader goed aansluiten, zeker wanneer er al een ISO 27001-managementsysteem aanwezig is. Daarom is het verstandig om niet direct een traject te starten, maar eerst de assurancevraag, scope en bestaande situatie goed in kaart te brengen.
Veelgestelde vragen over SOC2 en ISAE 3000
Hulp nodig bij de keuze tussen SOC 2 en ISAE 3000?
Heb je vanuit een klant een vraag gekregen over SOC 2 of ISAE 3000? Of wil je vanuit ISO 27001 de volgende stap zetten naar aantoonbare werking van je beheersmaatregelen? CertificeringsAdvies Nederland helpt je om eerst te bepalen welke vorm van assurance daadwerkelijk bij de vraag en jouw organisatie past. Vervolgens ondersteunen we bij de GAP-analyse, het control framework, de interne toetsing en de voorbereiding op het externe assessment. Bespreek jouw SOC 2– of ISAE 3000-vraagstuk met een adviseur.

Mark Zwienenberg is adviseur informatiebeveiliging bij CertificeringsAdvies Nederland. Hij begeleidt organisaties bij allerlei trajecten waaronder ISO 27001, SOC 2, ISAE en NIS2.
Direct aan de slag met SOC2 of ISAE 3000 traject op maat?
Al 1000+ organisaties gingen je voor!
- Van GAP-analyse tot assessment
- Deskundige experts met veel ervaring
- Advies op maat, passend bij jou




