Met welke voedselveiligheid wet- en regelgeving moet je als organisatie rekening houden?

In dit artikel zetten we uiteen welke normen er allemaal zijn op gebied van voedselveiligheid.

Voedselveiligheid wet- en regelgeving
Profielfoto Tineke Arendsen
Tineke Arendsen
Adviseur

Tineke Arendsen is Adviseur bij CertificeringsAdvies Nederland. Haar passie en drijfveer is tot een mooi resultaat komen met de klant door onder andere met een leergierige mindset de samenwerking aan te gaan!

tineke@certificeringsadvies.nl

Bij CertificeringsAdvies Nederland krijgen we regelmatig de vraag met welke voedselveiligheid wet- en regelgeving je als organisatie rekening dient te houden. En als vervolgvraag welke voedselveiligheid certificeringen verplicht zijn om te behalen als organisatie. Dat vormde voor ons de aanleiding om hierover een blogartikel te schrijven. In dit artikel vertellen we wat meer over de geldende wet- en regelgeving omtrent voedselveiligheid en zetten we uiteen welke normen er allemaal zijn op het gebied van voedselveiligheid. Uiteraard beantwoorden we daarbij ook de vraag wanneer een bepaalde norm wel of niet verplicht is.

Voedselveiligheid wet- en regelgeving

Voor alle landen in de Europese Unie gelden dezelfde regels voor voedselveiligheid en voedselkwaliteit. Deze regels zijn vastgelegd in de ‘Algemene Levensmiddelen Verordening’ (ALV), ook wel bekend als ‘General Food Law’. De Europese regels voor voedselveiligheid uit de ALV zijn in Nederland doorvertaald naar diverse wetten zoals de ‘Warenwet’ waarin staat aan welke (hygiëne)eisen voedingsmiddelen en aanverwante producten moeten voldoen en bijvoorbeeld de ‘Wet dieren’ waarin eisen worden gesteld aan de veiligheid van vlees en andere dierlijke producten. In Nederland houdt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), zowel bij producenten, handelaren als horeca, toezicht op de voedselproductie- en verkoop.

Naast de Algemene Levensmiddelen Verordening (ALV) werken landen van de Europese Unie (EU) ook nog samen op twee andere fronten:

  • Codex Alimentarius: De EU en 187 landen hebben zich aangesloten bij standaarden en regels omtrent levensmiddelen in de Codex Alimentarius.
  • European Food Safety Authority (EFSA): Dit is de Europese Voedselveiligheidsautoriteit, een onafhankelijk onderzoeksinstituut dat de Europese Commissie adviseert over de risico’s voor voedselveiligheid en diergezondheid.

Voedselveiligheid certificaat behalen: wat is verplicht?

De laatste jaren is er een flinke ontwikkeling geweest met betrekking tot voedselveiligheid certificeringen. Zo zijn er diverse normen op het gebied van voedselveiligheid waarvoor je jezelf als organisatie kunt laten certificeren. Onder andere:

Veel organisaties vragen zich af of een voedselveiligheid certificaat verplicht is. Daarover kunnen we kort zijn: nee, geen enkel certificaat is verplicht vanuit de wetgeving. Certificeren hoeft dus niet. Het kan echter wel een eis zijn van je opdrachtgever(s) of je gebruikt de norm juist om je eigen organisatie goed te structureren. In deze gevallen kun je ervoor kiezen om een bepaald voedselveiligheid certificaat te behalen om de opdracht niet te verliezen en makkelijk(er) in te kunnen spelen op toekomstige opdrachten met deze eis.

Is ISO 22000 verplicht?

De snelst groeiende norm op het gebied van voedselveiligheid van dit moment is ISO 22000. Is ISO 22000 verplicht? Nee, zoals gezegd, ISO 22000 behalen is niet verplicht. Een ISO certificering is onafhankelijk, dus je kunt als organisatie zelf bepalen of je deze wilt omarmen of niet. Het is echter wel een wereldwijd geldende standaard waar veel status en betrouwbaarheid aan ontleend kan worden. Veel organisaties die operationeel zijn in de voedingsmiddelensector kiezen ervoor om een ISO 22000 certificering te behalen omdat dit geëist/gevraagd wordt vanuit opdrachtgevers en dus commerciële waarde oplevert.

Wanneer is HACCP verplicht?

Het is nog niet eerder benoemd in dit artikel, maar wanneer je in Nederland over voedselveiligheid praat, dan praat je al snel over HACCP. Veel organisaties vragen zich af wanneer HACCP verplicht is. Daarbij is het allereerst belangrijk om onderscheid te maken tussen een HACCP certificering en HACCP richtlijnen. Hieronder een uitleg:

Een HACCP certificaat was voorheen gangbaar in Nederland, maar er worden al jaren steeds minder certificaten uitgegeven. Om die reden is besloten om de HACCP certificering per 1 januari 2021 definitief uit te faseren. HACCP certificering is dus niet (meer) verplicht en eerder uitgegeven certificaten zijn niet meer geldig. Alternatieven voor HACCP certificering zijn de certificeringen zoals hierboven genoemd (ISO 22000, FSSC 22000, IFS of BRC).

Dat neemt echter niet weg dat de HACCP richtlijnen verdwijnen. De HACCP regels zijn de basisregels voor voedselveiligheid die vastgesteld zijn door de Codex Alimentarius. Het volgen van de HACCP richtlijnen is en blijft vanuit de ALV-wet een verplichting binnen de voedingsmiddelenbranche. HACCP staat voor Hazard Control Analysis and Critical Control Points en is een systeem dat wereldwijd gehanteerd wordt voor de vaststelling en beheersing van voedselveiligheidsrisico’s. Andere normen binnen voedselveiligheid, zoals bijvoorbeeld ISO 22000, zijn gebaseerd op die HACCP richtlijnen.

Verplicht voedselveiligheidsplan (of HACCP plan)

Een HACCP certificaat is dus niet (meer) verplicht, maar wanneer je levensmiddelen bereidt of verhandelt, dan moet je een verplicht voedselveiligheidsplan hebben wat gebaseerd is op HACCP richtlijnen. In de praktijk wordt zo’n voedselveiligheidsplan daarom ook wel een HACCP plan genoemd. Zo’n plan bestaat uit zeven veiligheidsfasen met als doel identificeren, evalueren en nakijken van gevaren op het gebied van voedselveiligheid.

Het is ook mogelijk om als organisatie die actief is in een bepaalde branche, gebruik te maken van een kant-en-klare hygiënecode van een brancheorganisatie. Een hygiënecode kan gezien worden als een praktisch handboek dat door branche- en sectororganisaties voor een bepaalde sector, zoals bakkers, slagers, horeca, zorginstellingen etc., wordt opgesteld. Een hygiënecode is officieel erkend en mag daarom ingezet worden ter vervanging van een voedselveiligheidsplan. Op die manier kunnen kleinere bedrijven relatief snel en eenvoudig aan de wetgeving voldoen.

Meer informatie?

In dit artikel is beknopt uiteengezet welke wet- en regelgeving er allemaal speelt rondom voedselveiligheid. Zo ben je te weten gekomen dat er diverse voedselveiligheid certificaten zijn en weet je ook dat deze certificaten, zoals bijvoorbeeld ISO 22000, niet verplicht zijn voor organisaties vanuit de wetgeving. Dat neemt echter niet weg dat organisaties die actief zijn in de voedingsmiddelenbranche, vanuit de wetgeving, wel degelijk moeten voldoen aan richtlijnen. Zo is werken volgens HACCP richtlijnen verplicht en dient er een HACCP plan te worden opgesteld.

Wil je graag meer informatie hierover? Of wil je aan de slag met het behalen van een certificering binnen voedselveiligheid? Neem dan gerust contact met ons op. Onze adviseurs vertellen je graag meer over de mogelijkheden.

New call-to-action

Transcriptie video: BRC, IFS of FSSC 22000: welke voedselveiligheidsstandaard kies je?

BRC, IFS en FSSC 22000. Allemaal bekende voedselveiligheidsnormen. Maar hoe weetje nou welke het beste bij jou past? In deze video neem ik jou mee om te bepalen welke keuze je kunt maken. Alle genoemde certificaten kunnen van toepassing zijn op producenten van levensmiddelen. Vaak is het zo dat je een eis krijgt van de opdrachtgever of een retailer waarbij het niet altijd vanzelfsprekend is dat je ook daadwerkelijk voor die specifieke certificering moet gaan. Het is dus belangrijk om vooral te kijken naar je eigen activiteiten en om van daaruit te bepalen voor welke norm je kiest. Om de juiste keuze te maken voor welke norm het beste bij je past kun je dat aan de hand van een aantal vragen vaststellen. Ten eerste: wat is de reden dat je voor een bepaald certificaat wilt gaan? Ten tweede: Welke opdrachtgevers heb je mee te maken en wat zijn voor hun belangrijk eisen om aan te voldoen? Ten derde: sluit de norm waar je voor kiest aan op de toekomstplannen en ambities van de organisatie? Ten vierde: kun je als organisatie überhaupt wel voldoen aan de eisen uit de norm? En mogelijk vijfde vraag die je zelf zou kunnen beantwoorden is of er een commerciële waarde aan en bepaalde certificering vastzit. Het kan namelijk nuttig zijn om te kijken waar je afzetmarkt is, in welk land deze zich begeeft en in welk land het certificaat het meeste waard is.  Als we kijken naar de verschillen tussen alle drie de normen kun je eigenlijk spreken van een tweedeling. Enerzijds BRC en IFS, anderzijds FSSC 22000. BRC en IFS zijn wat dwingender opgesteld. Daar zijn het harde criteria waar je aan moet voldoen. Dat kan een voordeel zijn. Anderzijds: de FSSC 22000 geeft veel meer ruimte om je eigen invulling te geven aan bepaalde normeisen. FSSC 22000 is ook gebaseerd op de ISO-structuur waarin dat vaker voorkomt. De uitgebreide verschillen van deze drie normen lees je via de link in de beschrijving van deze video.  Naast de drie belangrijkste verschillen die ik zojuist heb opgesomd, is er ook een hele belangrijke overeenkomst. Alle drie de normen zijn GFSI-erkend. Dat wil zeggen dat ze wereldwijd geaccepteerd worden en dat het ook de hoogste voedselveiligheidsstandaarden heeft. Vaak is dit een belangrijke voorwaarde voor een opdrachtgever. Wil je meer weten over voedselveiligheid of heb je hulp nodig bij het implementeren van BRC, IFS of FSSC 22000? Neem dan vooral contact met ons op. Dat kan door te bellen of door een aanvraagformulier in te vullen via de website.

Wat is HACCP oftewel HACCP in de volksmond? Wat kun je ermee? En hoe stel je een HACCP plan op? In deze video ga ik jou dat vertellen! HACCP is een systeem wat de basis vormt voor elke GFSI-norm. Het is een wereldwijde systematiek die zowel de veiligheidsrisico’s in kaart brengt en ook de beheersmaatregelen borgt. HACCP is verplicht, want het is een onderdeel van de geldende Europese wet- en regelgeving. Dus ben jij bezig met het produceren van voedsel, dan heb je al een HACCP systeem in je organisatie nodig. Om de stap te maken naar een GFSI norm is dus relatief klein aangezien er als het goed is al een uitgebreide HACCP systematiek aanwezig is in de organisatie. Een veelgestelde vraag die ik krijg is of de HACCP te certificeren valt voor een organisatie. Het antwoord daarop is nee. Dat is niet meer het geval. Sinds 2021 is het niet meer mogelijk om je alleen op HACCP te laten certificeren. Het is nu juist een belangrijk onderdeel van een GFSI norm of de ISO 22000. GFSI normen dat zijn BRC, IFS en FSSC 22000. Wanneer je met een HACCP plan aan de slag gaat dan kun je uitgaan van 7 principes. De eerste twee principes leggen de basis. De overige vijf principes zijn vooral in de uitvoering en toepassing van beheersmaatregelen. Stap 1 voer een gevarenanalyse uit. Stap 2 bepaal kritische controlepunten. Stap 3 stel kritische limieten vast. Stap 4 stel monitoringsprocedures vast. Stap 5 stel corrigerende maatregelen op. Stap 6 stel verificatieprocedures vast. En ten slotte stap 7 stel registratie- en documentatieprocedures vast. Wil je meer weten over deze zeven stappen? Klik dan op de link in de beschrijving van deze video en lees de toelichting op elke stap. De gevarenanalyse is een belangrijk onderdeel van het HACCP plan. Je brengt zowel intern als extern de grootste risico’s in kaart. En je stelt daar vervolgens de juiste en relevante beheersmaatregelen tegenover. Om voedselveiligheid goed geborgd te krijgen in de organisatie door middel van dit HACCP plan is het bewustzijnsniveau van je medewerkers ook een zeer belangrijk onderdeel hiervan. HACCP schrijft ook voor dat je medewerkers getraind en goed onderlegd bezig moeten zijn in de organisatie. Dat wil zeggen dat ze over de juiste kennis en vaardigheden beschikken over hoe om te gaan met de producten. Om dit te bereiken kun je periodiek een HACCP training geven als organisatie. Dat kun je zelf inrichten. Uiteraard kunnen wij je daar ook in ondersteunen en hebben we daar binnen onze Academy een trainingsprogramma voor. Wil je meer weten over dit onderwerp? Of heb je ondersteuning nodig bij het inrichten van een HACCP plan? Neem dan vooral contact op met ons kantoor of vul een aanvraagformulier in via onze website. Bedankt voor het kijken weer en mocht je meer willen weten over de materie of over andere voedselveiligheidsnormen kijk dan vooral even rond op onze website.

Profielfoto Tineke Arendsen
Tineke Arendsen
Adviseur

Tineke Arendsen is Adviseur bij CertificeringsAdvies Nederland. Haar passie en drijfveer is tot een mooi resultaat komen met de klant door onder andere met een leergierige mindset de samenwerking aan te gaan!

tineke@certificeringsadvies.nl

Aan de slag?

Download deze gids over voedsel-veiligheid!

  • Alle normen
  • Tekst en uitleg
  • Stappenplan
  • Praktische tips

Maandelijks op de hoogte blijven?

Wil jij op de hoogte blijven van het laatste nieuws uit jouw branche en de nieuwste ontwikkelingen rondom (bedrijfs)normen en groeimogelijkheden voor jouw organisatie? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief en ontvang maandelijks een flinke dosis inspiratie met o.a.:

  • Handige kennisartikelen en praktische tips voor jouw organisatie
  • Actuele updates rondom normen en certificeringen
  • Ontwikkelingen in wet- en regelgeving
  • Interessante acties & events
  • Relevante trainingen en opleidingen

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Schrijf jezelf in voor onze maandelijkse nieuwsbrief door het formulier in te vullen!

"*" indicates required fields