ISO 9001:2026 gepubliceerd: wat verandert er en hoe voldoe je aan de nieuwe norm?
ISO 9001:2026 is gepubliceerd. Maar wat betekent de nieuwe norm voor jouw organisatie? In dit artikel zetten we de belangrijkste wijzigingen voor je op een rij. Je leest wat er verandert ten opzichte van ISO 9001:2015, wat dit betekent voor je managementsysteem en hoe je jouw organisatie voorbereidt op de overgang naar ISO 9001:2026.
Birgit Ligtvoet is Adviseur en Teamleider KAM bij CertificeringsAdvies Nederland. Met een mensgerichte, pragmatische en doelgerichte aanpak probeert ze mensen en organisaties in beweging te krijgen.
birgit@certificeringsadvies.nlISO 9001:2026 is op 16 september 2026 gepubliceerd. De nieuwe versie bouwt voort op ISO 9001:2015, maar legt nog meer nadruk op prestaties, cultuur, digitalisering en strategische keuzes.
Hoe voldoe je aan de nieuwe ISO 9001:2026? Door je managementsysteem verder te ontwikkelen van een systeem op papier naar een sturingsmodel dat aantoonbaar werkt in de praktijk. Organisaties die hier nu al op sturen, voldoen niet alleen aan de nieuwe ISO 9001, maar werken ook aan betere prestaties. In dit artikel lees je wat er verandert en hoe je jouw organisatie voorbereidt op de nieuwe norm.
Wat verandert er in ISO 9001:2026?
ISO 9001:2015 vormde de basis voor kwaliteitsmanagement. ISO 9001:2026 bouwt daarop voort en sluit sterker aan op actuele thema’s en ontwikkelingen. Denk aan duurzaamheid en klimaatverandering, kwaliteitscultuur en ethisch gedrag, kansengebaseerd denken en de rol van digitalisering en innovatie binnen kwaliteitsmanagement.
De belangrijkste wijzigingen op een rij:
- Harmonized Structure (HS): de structuur en terminologie zijn aangepast, zodat ISO 9001 beter aansluit bij andere managementsysteemnormen.
- Leiderschap en betrokkenheid: organisaties moeten meer nadruk leggen op kwaliteitscultuur en ethisch gedrag. Het kwaliteitsbeleid moet duidelijk aansluiten bij de strategie en context van de organisatie.
- Digitalisering en innovatie: Digitalisering en nieuwe technologieën krijgen meer aandacht in de toelichtende teksten bij de norm. Organisaties moeten nadenken over de invloed van technologie op processen, kennis en prestaties.
- Risico- en kansengebaseerd denken: risico’s, zoals cyberdreigingen en leveringsproblemen, en kansen worden duidelijker van elkaar onderscheiden. Daarnaast ligt er meer nadruk op innovatie en continu verbeteren.
- Planning van veranderingen: wijzigingsmanagement wordt concreter, met expliciete aandacht voor communicatie, evaluatie en monitoring.
- Klimaatverandering: organisaties moeten bepalen of klimaatverandering een relevant onderwerp is binnen hun context en stakeholderanalyse.
- Uitgebreide bijlage A: deze geeft meer richtlijnen en verduidelijkingen bij de eisen uit de norm.
Wat betekent voldoen aan ISO 9001:2026?
Voldoen aan ISO 9001:2026 betekent niet dat je jouw volledige managementsysteem opnieuw moet opbouwen. De basis van ISO 9001:2015 blijft overeind. De nieuwe versie scherpt vooral de koers aan die in 2015 is ingezet.
Waar kwaliteitsmanagement voorheen soms bleef hangen in het beschrijven van processen, draait het steeds meer om één belangrijke vraag:
Werkt het aantoonbaar in de praktijk?
De verschuiving is duidelijk:
- van documentatie naar prestaties;
- van processen naar resultaat;
- Focus op kwaliteit én gedrag en cultuur
Alleen een goed beschreven proces is dus niet voldoende. Je moet kunnen laten zien dat processen daadwerkelijk worden gevolgd, doelen worden gehaald en actief wordt gestuurd op verbetering.
De veranderingen in ISO 9001:2026 in de praktijk
Kijk je naar de wijzigingen in ISO 9001:2026, dan zijn er vijf duidelijke bewegingen zichtbaar.
1. Van context naar strategische sturing
Het gaat niet meer alleen om het benoemen van externe en interne onderwerpen. Het gaat erom dat je hiermee richting geeft aan je organisatie. Klimaatverandering speelt hierin een expliciete rol.
Daarbij zijn vragen belangrijk als:
- Wat wil je bereiken als organisatie?
- Wat verwachten klanten en andere belanghebbenden?
- Hoe beïnvloedt klimaatverandering jouw kwaliteitsmanagement?
- Welke rol spelen duurzaamheid en digitalisering?
Sinds 2024 moeten organisaties al expliciet beoordelen of klimaatverandering een relevant onderwerp is binnen hun contextanalyse.
2. Van risico naar risico én kansen
ISO 9001:2015 introduceerde risicogebaseerd denken. In ISO 9001:2026 wordt het onderscheid tussen risico’s en kansen duidelijker.
Alleen risico’s vermijden is niet voldoende. Organisaties worden ook gestimuleerd om actief kansen te benutten. Denk bijvoorbeeld aan kansen door:
- digitalisering;
- nieuwe markten;
- innovatieve werkwijzen.
Risico- en kansengebaseerd denken wordt daarmee nadrukkelijker onderdeel van de manier waarop organisaties sturen en verbeteren.
3. Van leiderschap naar kwaliteitscultuur
Kwaliteit is geen systeem, maar gedrag. Topmanagement moet daarom niet alleen sturen op processen en resultaten, maar ook actief werken aan voorbeeldgedrag, ethische keuzes en bewustzijn binnen de organisatie.
Dat betekent onder andere dat:
- management het goede voorbeeld geeft;
- medewerkers begrijpen welke rol zij hebben in de kwaliteitsketen;
- medewerkers weten wat er van hen wordt verwacht;
- medewerkers begrijpen hoe hun werk bijdraagt aan kwaliteit;
- medewerkers weten wat de impact van fouten is;
- fouten worden besproken om ervan te leren en te verbeteren.
Kwaliteitsmanagement wordt daarmee minder een afzonderlijk QHSE-thema en nadrukkelijker een organisatiebreed onderwerp.
4. Van meten naar aantoonbare prestaties
De nadruk op het meten en evalueren van prestaties wordt verder versterkt. Organisaties moeten beter kunnen aantonen dat processen en doelstellingen effectief zijn.
Dat vraagt om:
- duidelijke KPI’s;
- een koppeling tussen KPI’s en de strategie;
- actieve monitoring, bijvoorbeeld via dashboards.
Het gaat dus niet alleen om het hebben van doelstellingen. Het draait vooral om aantoonbaar sturen op prestaties.
5. Van documentatie naar werking
Processen blijven belangrijk, maar de centrale vraag verschuift van ‘Hoe beschrijven we dit?’ naar ‘Hoe zorgen we dat dit werkt?’
Een werkend proces is belangrijker dan een perfect beschreven proces dat in de praktijk niet wordt nageleefd.
Dat betekent niet dat documentatie verdwijnt. De nadruk ligt alleen sterker op effectiviteit. In plaats van omvangrijke handboeken kan bijvoorbeeld worden gewerkt met visuele processen en real-time dashboards met KPI’s.
Digitalisering binnen ISO 9001:2026
Digitalisering krijgt binnen ISO 9001:2026 explicieter een plek binnen kwaliteitsmanagement.
Denk daarbij aan:
- software en IT-systemen als onderdeel van de infrastructuur;
- beheersing van data en data-integriteit;
- monitoring van geautomatiseerde processen en AI-toepassingen.
Voor veel organisaties betekent dit dat IT en kwaliteit dichter bij elkaar komen te liggen.
Werk je bijvoorbeeld met ERP-systemen, dashboards of digitale registraties? Dan moet je kunnen aantonen dat:
- de data betrouwbaar is;
- systemen goed worden beheerd;
- informatie niet zomaar kan worden aangepast.
Wijzigingsmanagement wordt belangrijker
Ook veranderingen binnen de organisatie worden nadrukkelijker beheerst.
Organisaties moeten:
- vooraf nadenken over de impact en risico’s van een wijziging;
- wijzigingen goed communiceren;
- achteraf toetsen of de wijziging succesvol is geweest.
Het uitgangspunt is dus niet om veranderingen zomaar door te voeren, maar om gecontroleerd te verbeteren. Elke wijziging moet vooraf worden beoordeeld, goed worden gecommuniceerd en achteraf worden geëvalueerd. Zo voorkom je verrassingen.
Hoe implementeer je ISO 9001:2026?
Wil je de overgang naar ISO 9001:2026 gestructureerd aanpakken? Dan helpt het om te werken vanuit de volgende onderdelen:
Strategie, KPI’s, Processen en Gedrag
Start met de strategie
Veel organisaties beginnen bij hun processen. Bij ISO 9001:2026 is het belangrijk om eerst te kijken naar de richting van je organisatie.
Bepaal:
- wat je als organisatie wilt bereiken;
- wat klanten en andere belanghebbenden verwachten;
- hoe klimaatverandering jouw kwaliteitsmanagement beïnvloedt;
- welke rol duurzaamheid en digitalisering spelen.
Maak KPI’s leidend
Koppel duidelijke KPI’s aan je strategie en monitor deze actief. Zo kun je aantonen dat doelstellingen niet alleen zijn vastgesteld, maar ook daadwerkelijk worden behaald.
Richt processen in op prestaties
Processen moeten bijdragen aan het gewenste resultaat. Een uitgebreide procesbeschrijving heeft weinig waarde als het proces in de praktijk niet goed werkt.
Werk actief aan kwaliteitscultuur
Zorg dat management en medewerkers begrijpen wat hun rol is en hoe hun gedrag invloed heeft op kwaliteit. Leiderschap, bewustzijn en een cultuur waarin van fouten wordt geleerd, spelen hierin een belangrijke rol.
Pak risico’s én kansen
Kijk niet alleen naar wat er mis kan gaan, maar ook naar mogelijkheden om te vernieuwen en verbeteren.
Beheers wijzigingen structureel
Beoordeel veranderingen vooraf, communiceer duidelijk wat er verandert en evalueer achteraf of de wijziging het gewenste resultaat heeft opgeleverd.
Wat betekenen de wijzigingen voor organisaties?
De wijzigingen binnen ISO 9001:2026 zijn niet radicaal. Het gaat vooral om een scherpere focus op actuele thema’s als duurzaamheid, ethiek, digitalisering, cultuur en prestaties. Voor organisaties betekent dit vooral dat ze kritisch moeten kijken naar de manier waarop hun managementsysteem daadwerkelijk functioneert.
De grootste verandering zit daarmee mogelijk niet eens in afzonderlijke eisen, maar vooral in de manier waarop naar het managementsysteem wordt gekeken.
ISO 9001:2026 versterkt de bestaande focus op effectiviteit en prestaties. Organisaties moeten niet alleen beschrijven hoe processen zijn ingericht, maar ook kunnen aantonen dat deze bijdragen aan de beoogde resultaten.
Je moet kunnen laten zien dat:
- processen daadwerkelijk worden gevolgd;
- doelen worden gehaald;
- actief wordt gestuurd op verbetering.
Na publicatie geldt een transitieperiode van drie jaar. Organisaties hebben daarmee de tijd om hun managementsysteem aan te passen aan ISO 9001:2026.
Daarnaast is ISO 9001 niet de enige managementsysteemnorm die wordt vernieuwd. Ook ISO 14001 voor milieu en ISO 45001 voor arbeidsveiligheid staan gepland voor een update in 2027.
ISO 9001:2015 en ISO 9001:2026 per clausule
Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste wijzigingen per clausule.
| Clausule | ISO 9001:2015 | ISO 9001:2026 | Aangescherpte aandachtspunten |
|---|---|---|---|
| 4 Context van de organisatie | Externe en interne issues bepalen. | Expliciet verplicht te bepalen of klimaatverandering een relevant issue is (4.1). Eisen belanghebbenden kunnen ook klimaatgerelateerd zijn (4.2). | Nieuwe duurzaamheid-focus. |
| 5 Leiderschap | Focus op leiderschap, klantgerichtheid, integratie QMS. | Uitbreiding: topmanagement moet ook kwaliteitscultuur en ethisch gedrag bevorderen (5.1.1). Meer nadruk op aansluiting bij strategische richting en cultuur (5.2). | Ethisch gedrag & cultuur toegevoegd. |
| 6 Planning | Risico-gebaseerd denken geïntegreerd. | Onderscheid tussen risicogebaseerd en kansengebaseerd denken (A.6.1.2 & A.6.1.3). Planning van veranderingen (6.3) uitgebreider: communicatie, evaluatie en monitoring verplicht. | Innovatie en kansendenken toegevoegd, wijzigingsbeheer aangescherpt. |
| 7 Ondersteuning | Ondersteuning (resources, competentie, bewustzijn, communicatie, gedocumenteerde info). | Werkomgeving (7.1.4) uitgebreid met sociale, psychologische en fysieke factoren (stress, discriminatie, hygiëne, geluid). Competentie & bewustzijn (7.2–7.3) uitgebreid met kwaliteitscultuur en ethisch gedrag. Kennismanagement (7.1.6) uitgebreider, incl. tacit knowledge en technologie. | Breder kader voor mens & cultuur, nadruk op kennis en ethiek. |
| 8 Operationele processen | Klantcommunicatie, ontwerp & ontwikkeling, leveranciersbeheer, productie, levering, postdelivery. | Klantcommunicatie (8.2.1) uitgebreid met contingency actions en disrupties. Postdelivery (8.5.5) explicieter: onderhoud, recycling, eindafvoer. Leveranciersbeheer (8.4) meer nadruk op selectie & monitoring. | Meer nadruk op duurzaamheid en veerkracht. |
| 9 Prestatie-evaluatie | Monitoring, meting, interne audits, management review. | Klanttevredenheid (9.1.2) uitgebreid met extra bronnen zoals sociale media. Management review (9.3.2) uitgebreid met trends (o.a. leveranciersprestaties, procesprestaties, toekomstige behoeften). | Grotere focus op datagedreven evaluatie en stakeholderfeedback. |
| 10 Verbetering | Focus op continue verbetering en corrigerende maatregelen. | Verbetering (10.1): nadruk op doorbraakinnovatie, reorganisatie en digitalisering naast continue verbetering. Niet-conformiteit (10.2): niet elke afwijking hoeft tot corrigerende actie te leiden; organisaties bepalen grenzen zelf. | Innovatie & digitalisering toegevoegd, corrigerende maatregelen flexibeler. |
Wat kun je doen voor de overgang naar ISO 9001:2026?
Is jouw organisatie ISO 9001-gecertificeerd of wil je het certificaat behalen? Dan kun je verschillende stappen zetten om je managementsysteem aan te laten sluiten op de nieuwe norm:
- Bekijk wat er is veranderd: bepaal welke nieuwe of aangescherpte eisen gevolgen hebben voor jouw managementsysteem.
- Doe een GAP-analyse: kijk waar jouw managementsysteem nu staat en waar aanpassingen nodig zijn.
- Focus op digitalisering en ethiek: deze onderwerpen krijgen een belangrijke plek binnen ISO 9001:2026.
- Stuur op KPI’s en prestaties: zorg dat resultaten aantoonbaar aansluiten op de strategie.
- Besteed aandacht aan kwaliteitscultuur: maak kwaliteit onderdeel van gedrag en dagelijkse werkzaamheden.
- Zoek een partner: een externe adviseur kan helpen bij de transitie en ondersteunen bij het voldoen aan de nieuwe eisen.
Bij wijzigingen in de norm hoort ook een aanpassing van het managementsysteem. Door hier gestructureerd mee aan de slag te gaan, kun je de overgang naar ISO 9001:2026 goed voorbereiden.
Veelgestelde vragen over de ISO 9001:2026
Aan de slag met ISO 9001:2026
ISO 9001:2026 vraagt niet om simpelweg méér te doen, maar om slimmer te werken. De nadruk ligt sterker op aantoonbare prestaties, KPI’s, kwaliteitscultuur, digitalisering, risico’s én kansen en het daadwerkelijk functioneren van processen.
Door je managementsysteem hierop aan te passen, werk je niet alleen aan het voldoen aan de nieuwe norm. Je werkt ook aan een organisatie waarin kwaliteit structureel wordt gekoppeld aan strategie, gedrag en prestaties.
Heb je vragen over ISO 9001:2026, de wijzigingen in de nieuwe norm of de gevolgen voor jouw kwaliteitsmanagementsysteem? Neem dan vrijblijvend contact met ons op. We sparren graag met je en ondersteunen je bij de overgang naar de nieuwe ISO 9001.
Birgit Ligtvoet is Adviseur en Teamleider KAM bij CertificeringsAdvies Nederland. Met een mensgerichte, pragmatische en doelgerichte aanpak probeert ze mensen en organisaties in beweging te krijgen.
birgit@certificeringsadvies.nl
Weten waar je staat?
Check de ISO 9001:2026 transitiescan!
- In 3 uur
- Ervaren adviseurs
- Weet waar jullie staan
