EUDR: wat betekent de Europese ontbossingswet voor jouw organisatie?

De EUDR komt eraan. Vanaf 30 december 2026 moeten grote en middelgrote marktdeelnemers aan de Europese ontbossingsverordening voldoen. Voor de meeste micro- en kleine marktdeelnemers geldt 30 juni 2027 als ingangsdatum. Werk je met producten of grondstoffen zoals hout, rubber, cacao, koffie, soja, oliepalm of runderen? Dan is het belangrijk om op tijd te bepalen wat de EUDR voor jouw organisatie en keten betekent. Want de EUDR gaat verder dan weten bij welke leverancier je inkoopt. Je moet bij producten die onder de verordening vallen inzicht hebben in de herkomst van relevante grondstoffen en voldoen aan de eisen die voor jouw positie in de keten gelden. Wat betekent dat concreet? Welke producten vallen onder de EUDR? Wie moet eraan voldoen? En hoe bereid je jouw organisatie voor?

EUDR staat voor EU Deforestation Regulation. In Nederland wordt ook gesproken over de Europese ontbossingsverordening of ontbossingswet. Het doel van de EUDR is om ervoor te zorgen dat bepaalde producten die op de Europese markt worden gebracht, aangeboden of vanuit de EU worden geëxporteerd niet bijdragen aan ontbossing of aantasting van bossen. Daarvoor kijkt de wetgeving nadrukkelijk naar de herkomst van grondstoffen.

Een belangrijke datum daarbij is 31 december 2020. Om als ontbossingsvrij te kunnen worden aangemerkt, mogen relevante producten geen grondstoffen bevatten die afkomstig zijn van grond die na 31 december 2020 is ontbost. Daarnaast moeten de grondstoffen en producten zijn geproduceerd volgens de relevante wetgeving van het land van productie. Voor organisaties betekent dit dat herkomst en traceerbaarheid belangrijker worden. Niet alleen weten wat je koopt, maar ook waar het vandaan komt en hoe je dat kunt aantonen.

De EUDR moet de bijdrage van Europese consumptie en handel aan wereldwijde ontbossing en aantasting van bossen terugdringen. Daarmee legt de verordening nadrukkelijk verantwoordelijkheid in de keten. Voor organisaties die met relevante producten werken, is alleen zicht op de directe leverancier niet altijd voldoende. Ook informatie over de herkomst van de grondstoffen achter het product kan noodzakelijk zijn.

Dat maakt de EUDR meer dan een administratief vraagstuk. Het gaat om inzicht, traceerbaarheid en aantoonbaarheid in de keten. En dat sluit aan bij een ontwikkeling die we breder binnen compliance zien: verantwoordelijkheid stopt steeds minder vaak bij de grenzen van je eigen organisatie.

De EUDR is eerder uitgesteld. Inmiddels zijn de belangrijkste toepassingsdata als volgt vastgesteld:

De Europese Commissie heeft in 2026 daarnaast de productscope verder aangepast. Voor nieuw aan de scope toegevoegde producten geldt een latere toepassing vanaf 30 december 2027.

Welke datum voor jouw organisatie en producten relevant is, hangt dus af van onder andere de omvang van je organisatie, jouw rol in de keten en de producten waarmee je werkt. Wacht daarom niet tot de toepassingsdatum. Zeker wanneer je veel producten, internationale leveranciers of complexe ketens hebt, kan het tijd kosten om te bepalen welke verplichtingen voor jou gelden en welke informatie nog ontbreekt.

Ja. De EUDR is uitgesteld en de regelgeving is tussentijds aangepast. Daardoor circuleren online verschillende ingangsdata. Voor grote en middelgrote marktdeelnemers is 30 december 2026 nu de belangrijkste datum. Voor de meeste micro- en kleine marktdeelnemers is dat 30 juni 2027.

Het uitstel geeft organisaties extra voorbereidingstijd. Maar dat betekent niet dat je tot eind 2026 of 2027 hoeft te wachten. Producten classificeren, leveranciers benaderen en herkomstinformatie verzamelen kan tijd kosten. Gebruik de extra tijd daarom om eerst te bepalen wat de EUDR concreet voor jouw organisatie betekent.

De EUDR is niet alleen een wet voor de maakindustrie. De regelgeving kan relevant zijn voor organisaties die producten produceren, importeren, exporteren of verhandelen die binnen de scope van de EUDR vallen. Denk bijvoorbeeld aan organisaties in:

Of jouw organisatie daadwerkelijk verplichtingen heeft, hangt af van verschillende factoren. Denk aan het product, de goederencode, je rol als marktdeelnemer of handelaar en de positie die je inneemt in de keten. De vraag is daarom: valt onze organisatie met deze producten en activiteiten onder de EUDR en welke verplichtingen horen daarbij?

De EUDR heeft betrekking op zeven grondstoffen:

Daarnaast vallen bepaalde producten die van deze grondstoffen zijn gemaakt binnen de scope van de EUDR. Denk bijvoorbeeld aan bepaalde houtproducten, meubels en chocoladeproducten. Maar hier zit een belangrijke nuance. Niet ieder product waarin hout, rubber, cacao of een andere EUDR-grondstof voorkomt, valt automatisch onder de EUDR.

De productscope wordt bepaald aan de hand van de producten en goederencodes die in de relevante bijlage bij de verordening zijn opgenomen. De Europese Commissie heeft deze productscope in 2026 verder geactualiseerd. Alleen kijken naar de gebruikte grondstof is dus niet voldoende. Je moet ook bepalen of het specifieke product en de bijbehorende goederencode binnen de actuele scope van de EUDR vallen.

Ja. Een veelvoorkomend misverstand is dat de EUDR alleen betrekking heeft op producten die vanuit landen buiten Europa worden geïmporteerd. Dat klopt niet, want ook producten die binnen de Europese Unie worden geproduceerd kunnen onder de EUDR vallen. De verordening heeft betrekking op relevante producten die op de Europese markt worden gebracht of aangeboden en op relevante producten die vanuit de EU worden geëxporteerd.

Koop je bijvoorbeeld een relevant houtproduct van een leverancier in Duitsland? Dan betekent de Europese leverancier op zichzelf niet dat je het product automatisch buiten beschouwing kunt laten. Je moet kijken naar het product, de herkomst van de relevante grondstof én jouw eigen positie en verplichtingen binnen de keten.

Welke verplichtingen precies voor jouw organisatie gelden, hangt af van je rol en situatie. Voor marktdeelnemers waarop de volledige zorgvuldigheidseisen van toepassing zijn, speelt het stelsel van zorgvuldigheidseisen, ook wel due diligence genoemd, een belangrijke rol.

Daarbij draait het in de kern om drie onderdelen:

Het gaat dus niet alleen om het verzamelen van een certificaat of leveranciersverklaring. De EUDR vraagt om een gestructureerde aanpak waarmee je kunt onderbouwen dat je aan de toepasselijke verplichtingen voldoet.

Een belangrijk onderdeel van de EUDR is traceerbaarheid. Daarbij kunnen onder andere gegevens nodig zijn over:

Voor organisaties kan dat een behoorlijke verandering betekenen. Zeker wanneer informatie nu verspreid staat over inkoop, leveranciersmanagement, kwaliteit en andere bedrijfsonderdelen. EUDR vraagt daarom niet alleen om informatie, maar ook om een proces waarmee je die informatie structureel verzamelt, beoordeelt en borgt.

Een opvallend onderdeel van de EUDR is de verplichting rondom geolocatie. Voor relevante grondstoffen moet binnen het due-diligenceproces informatie beschikbaar zijn over de geografische locatie van de percelen waar de grondstof is geproduceerd. Daarmee wordt herkomst veel concreter dan alleen het land waar een leverancier of producent gevestigd is.

Dat maakt het voorbeeld van een Europese leverancier relevant. Dat een product via Duitsland bij jouw organisatie terechtkomt, zegt nog niet automatisch waar de onderliggende grondstof is geproduceerd. Juist die traceerbaarheid door de keten heen is een belangrijk onderdeel van de EUDR.

Certificeringen en andere vormen van verificatie kunnen waardevolle informatie opleveren voor je beoordeling. Maar een certificaat betekent niet automatisch dat je aan de EUDR voldoet. De EUDR kent eigen eisen rondom onder andere informatie, traceerbaarheid, risicoanalyse en risicobeheersing. Een bestaand certificaat kan daarbij ondersteunend zijn, maar vervangt de vereiste due diligence niet automatisch.

Heb je bijvoorbeeld gecertificeerd hout? Dan kan die certificering relevante informatie opleveren over de herkomst en beheersing in de keten. Vervolgens moet je nog steeds beoordelen of je daarmee beschikt over de informatie en onderbouwing die de EUDR voor jouw situatie verlangt. Zie certificering daarom als mogelijke input voor je EUDR-aanpak, niet als automatisch bewijs van volledige EUDR-compliance.

De EUDR maakt ketenverantwoordelijkheid heel concreet. Je kijkt niet alleen naar wat er binnen je eigen bedrijf gebeurt, maar ook naar leveranciers, producenten en de oorsprong van relevante grondstoffen. Daardoor raken inkoop, leveranciersmanagement, compliance en duurzaamheid steeds sterker met elkaar verweven.

Dat inzicht kan bovendien breder waardevol zijn. Ook binnen ESG-vraagstukken en verantwoord ondernemen speelt inzicht in de keten een belangrijke rol. Een goede voorbereiding op de EUDR levert daarmee niet alleen informatie op om aan wetgeving te voldoen. Je krijgt ook meer inzicht in waar je producten vandaan komen, welke afhankelijkheden je hebt en waar mogelijke risico’s in je keten zitten.

De EUDR is wetgeving en om die reden zit er controle op naleving ervan. In Nederland gaat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) inspecties uitvoeren bij onder andere handelaren en importerende, producerende en exporterende bedrijven die onder de EUDR vallen.

Daarbij kan worden gecontroleerd of je voldoet aan de verplichtingen die voor jouw organisatie gelden en of je de benodigde documentatie kunt overleggen. Documenten over het stelsel van zorgvuldigheid moeten, indien van toepassing, gedurende meerdere jaren worden bewaard. Wanneer een organisatie niet aan de regelgeving voldoet, kunnen daar sancties aan verbonden zijn. Dat maakt aantoonbaarheid belangrijk. Niet alleen zeggen dat je keten op orde is, maar kunnen laten zien hoe je informatie verzamelt, risico’s beoordeelt en maatregelen borgt.

Voor veel bedrijven is dit de belangrijkste eerste stap. Je hoeft niet direct een compleet nieuw systeem op te tuigen. Begin met het bepalen van je scope:

Een EUDR gap-analyse kan helpen om deze vragen gestructureerd te beantwoorden. Je krijgt daarmee inzicht in wat al geregeld is, waar de gaten zitten en welke vervolgstappen nodig zijn. Geen maatregelen omdat het misschien moet, maar gericht werken aan wat voor jouw organisatie daadwerkelijk relevant is.

De EUDR maakt ketenverantwoordelijkheid concreter. Voor organisaties die werken met relevante grondstoffen en producten betekent dit dat herkomst, traceerbaarheid, risicoanalyse en aantoonbaarheid belangrijker worden. Met 30 december 2026 als eerste belangrijke toepassingsdatum komt de EUDR snel dichterbij. Voor de meeste micro- en kleine marktdeelnemers volgt 30 juni 2027.

CertificeringsAdvies Nederland helpt je om complexe eisen werkbaar te maken. We brengen eerst in kaart of en hoe de EUDR jouw organisatie raakt. Vervolgens kijken we wat al geregeld is, wat nog ontbreekt en welke acties nodig zijn. Zo weet je waar je staat én wat je moet doen.