De nieuwe ISO 9001 norm komt eraan: dit zijn de verwachte wijzigingen
De nieuwe ISO 9001 wordt in 2026 gepubliceerd en legt meer nadruk op duurzaamheid, digitalisering en kwaliteitscultuur. De wijzigingen zijn niet ingrijpend, maar organisaties krijgen wel te maken met accenten zoals ethisch gedrag en risicobeheer. Met een transitieperiode van drie jaar is er voldoende tijd om je managementsysteem aan te passen.
Birgit Ligtvoet is Adviseur en Talentontwikkelaar bij CertificeringsAdvies Nederland. Met een mensgerichte, pragmatische en doelgerichte aanpak probeert ze mensen en organisaties in beweging te krijgen.
birgit@certificeringsadvies.nlDe nieuwe ISO 9001, ISO 9001:2026, staat gepland voor publicatie in de tweede helft van 2026. Onlangs verscheen de Draft International Standard (DIS), ofwel een eerste conceptversie, die in een tijdsbestek van 12 weken wordt besproken en becommentarieerd. Deze versie geeft een goed beeld van wat er verandert in de meest gebruikte norm voor kwaliteitsmanagement.
Waar de huidige ISO 9001 nog uit 2015 stamt, ligt er nu een herziening in de pijplijn. Tijd dus voor vernieuwing, want normen moeten meegroeien met de tijd en blijven aansluiten bij actuele thema’s en verwachtingen in de markt. Op hoofdlijnen ligt in de nieuwe ISO 9001 norm de focus op thema’s als duurzaamheid en klimaatverandering, kwaliteitscultuur en ethisch gedrag, kansengebaseerd denken, en de rol van digitalisering en innovatie in kwaliteitsmanagement.
Draft International Standard
ISO/DIS 9001 is de Draft International Standard (ontwerp-internationale norm) voor kwaliteitsmanagementsystemen en bevindt zich momenteel in de enquête-fase. Dat houdt in dat ISO-leden wereldwijd de norm beoordelen en feedback geven voordat deze wordt afgerond. Bron: ISO.org
Wat verandert er in de nieuwe ISO 9001?
De nieuwe ISO 9001 norm (DIS-versie) laat een aantal belangrijke wijzigingen zien:
- Harmonized structure (HS): de structuur en terminologie zijn aangepast zodat ISO 9001 beter aansluit bij andere managementsysteemnormen.
- Leiderschap & betrokkenheid: organisaties moeten meer nadruk leggen op kwaliteitscultuur en ethisch gedrag (5.1.1 en 5.1.2). Het kwaliteitsbeleid moet duidelijk aansluiten bij de strategie en de context van de organisatie.
- Digitalisering & innovatie: digitalisering, data-analyse en AI krijgen een vaste plek binnen kwaliteitsmanagement.
- Risico- & kansengebaseerd denken: risico’s (bijv. cyberdreigingen, leveringsproblemen) en kansen worden duidelijker onderscheiden (A6.1.2 en A6.1.3). Er ligt meer nadruk op innovatie en continu verbeteren.
- Planning van veranderingen (6.3): wordt concreter met expliciete eisen voor communicatie, evaluatie en monitoring.
- Klimaatverandering: organisaties moeten bepalen of klimaatverandering een relevant issue is binnen hun context en stakeholderanalyse (clausule 4.1 en 4.2).
- Uitgebreide bijlage A: geeft meer richtlijnen en verduidelijkingen bij de eisen in de norm.
Belangrijk om te weten: de wijzigingen zijn nog niet definitief. Er kan nog geschaafd worden, maar de huidige draft laat goed zien welke richting het opgaat.
Hieronder een uitgebreid overzicht van de wijzigingen per clausule in ISO 9001:2026 (draft) en de huidige ISO 9001:2015 norm.
| Clausule | ISO 9001:2015 | Draft ISO 9001:2025 | Belangrijk verschil |
|---|---|---|---|
| 4 Context van de organisatie | Externe en interne issues bepalen. | Expliciet verplicht te bepalen of klimaatverandering een relevant issue is (4.1). Eisen belanghebbenden kunnen ook klimaatgerelateerd zijn (4.2). | Nieuwe duurzaamheid-focus. |
| 5 Leiderschap | Focus op leiderschap, klantgerichtheid, integratie QMS. | Uitbreiding: topmanagement moet ook kwaliteitscultuur en ethisch gedrag bevorderen (5.1.1). Meer nadruk op aansluiting bij strategische richting en cultuur (5.2). | Ethisch gedrag & cultuur toegevoegd. |
| 6 Planning | Risico-gebaseerd denken geïntegreerd. | Onderscheid tussen risicogebaseerd en kansengebaseerd denken (A.6.1.2 & A.6.1.3). Planning van veranderingen (6.3) uitgebreider: communicatie, evaluatie en monitoring verplicht. | Innovatie en kansendenken toegevoegd, wijzigingsbeheer aangescherpt. |
| 7 Ondersteuning | Ondersteuning (resources, competentie, bewustzijn, communicatie, gedocumenteerde info). | Werkomgeving (7.1.4) uitgebreid met sociale, psychologische en fysieke factoren (stress, discriminatie, hygiëne, geluid). Competentie & bewustzijn (7.2–7.3) uitgebreid met kwaliteitscultuur en ethisch gedrag. Kennismanagement (7.1.6) uitgebreider, incl. tacit knowledge en technologie. | Breder kader voor mens & cultuur, nadruk op kennis en ethiek. |
| 8 Operationele processen | Klantcommunicatie, ontwerp & ontwikkeling, leveranciersbeheer, productie, levering, postdelivery. | Klantcommunicatie (8.2.1) uitgebreid met contingency actions en disrupties. Postdelivery (8.5.5) explicieter: onderhoud, recycling, eindafvoer. Leveranciersbeheer (8.4) meer nadruk op selectie & monitoring. | Meer nadruk op duurzaamheid en veerkracht. |
| 9 Prestatie-evaluatie | Monitoring, meting, interne audits, management review. | Klanttevredenheid (9.1.2) uitgebreid met extra bronnen zoals sociale media. Management review (9.3.2) uitgebreid met trends (o.a. leveranciersprestaties, procesprestaties, toekomstige behoeften). | Grotere focus op datagedreven evaluatie en stakeholderfeedback. |
| 10 Verbetering | Focus op continue verbetering en corrigerende maatregelen. | Verbetering (10.1): nadruk op doorbraakinnovatie, reorganisatie en digitalisering naast continue verbetering. Niet-conformiteit (10.2): niet elke afwijking hoeft tot corrigerende actie te leiden; organisaties bepalen grenzen zelf. | Innovatie & digitalisering toegevoegd, corrigerende maatregelen flexibeler. |
Wat betekent dit voor organisaties?
De impact op organisaties lijkt op dit moment beperkt. Het gaat niet om radicale veranderingen, maar om een scherpere focus op actuele thema’s zoals duurzaamheid, ethiek en digitalisering.
De transitieperiode na publicatie van de nieuwe ISO 9001 zal naar verwachting zo’n drie jaar duren. Dat geeft organisaties de tijd om hun managementsysteem aan te passen. Naarmate de publicatiedatum dichterbij komt, wordt er meer duidelijk over de transitieperiode en de eisen.
Daarnaast is ISO 9001 niet de enige norm die vernieuwd wordt. Ook ISO 14001 (milieu) en ISO 45001 (arbeidsveiligheid) staan gepland voor een update in 2027.
Wat kun je nu al doen?
Als jouw organisatie ISO 9001 gecertificeerd is, of dit in de toekomst wil worden, kun je alvast stappen zetten:
- Volg de ontwikkelingen: zo ben je voorbereid op wat er komt.
- Doe een GAP-analyse: kijk waar jouw managementsysteem nu staat en waar aanpassingen nodig zijn.
- Focus op digitalisering en ethiek: dit worden belangrijke pijlers in de nieuwe ISO 9001.
- Zoek een partner: een externe adviseur kan je helpen bij de transitie en ervoor zorgen dat je vlot voldoet aan de nieuwe eisen.
Bij elke wijziging in de norm hoort ook een aanpassing van je managementsysteem. Maar: er is voldoende tijd om dit goed aan te pakken.
Mochten er in de tussentijd vragen zijn over het herzien van de ISO 9001 norm of mochten er andere zaken spelen rondom kwaliteitsmanagement? Neem dan gerust contact met ons op. Wij zijn altijd bereid om te sparren, te ondersteunen of je te voorzien van updates.
Birgit Ligtvoet is Adviseur en Talentontwikkelaar bij CertificeringsAdvies Nederland. Met een mensgerichte, pragmatische en doelgerichte aanpak probeert ze mensen en organisaties in beweging te krijgen.
birgit@certificeringsadvies.nl
Aan de slag met ISO 9001?
Voldoe (tijdig) aan de actuele eisen!
- Op maat implementatie
- Deskundige adviseurs
- Pragmatisch
