Co2 Prestatieladder handboek 4.0: eisen en betekenis voor jouw organisatie

De CO₂ Prestatieladder is hét instrument voor organisaties die hun CO₂-uitstoot willen reduceren én dit aantoonbaar willen maken. Sinds januari 2025 is CO2 Prestatieladder handboek 4.0 officieel van kracht. Deze versie brengt grote veranderingen met zich mee: van een nieuwe indeling in treden tot strengere eisen op het gebied van ketenemissies, communicatie en samenwerking. In dit blog lees je wat het handboek precies inhoudt, hoe de structuur is opgebouwd, wat de eisen zijn per trede en wat dit concreet betekent voor jouw organisatie.

De CO₂-Prestatieladder is een duurzaamheidsinstrument dat organisaties helpt bij het reduceren van hun CO₂-uitstoot. Het Handboek 4.0 vormt de nieuwste versie van deze methodiek en bevat de richtlijnen waaraan organisaties moeten voldoen om gecertificeerd te worden.

In deze editie ligt de nadruk op ketenemissies, lange termijn klimaatdoelstellingen en samenwerking in de hele leveringsketen. Het handboek sluit aan op Europese wetgeving zoals de CSRD en internationale akkoorden zoals het Klimaatakkoord van Parijs.

Het Handboek 4.0 stelt verschillende eisen per trede, waarbij de zwaarte en reikwijdte toenemen naarmate een organisatie verder groeit in ambitie en volwassenheid op het gebied van CO₂-reductie:

De eisen sluiten inhoudelijk aan bij internationale afspraken zoals het Klimaatakkoord van Parijs en bij Europese regelgeving zoals de CSRD. Door het stapsgewijze model kunnen organisaties op hun eigen niveau instappen en doorgroeien naar een hoger ambitieniveau.

Met deze verandering zal meer structuur ontstaan in de eisen die bij iedere trede horen. Om dit nog beter inzichtelijk te maken voor bedrijven zal iedere trede zijn eigen handboek krijgen, waardoor alleen maar de eisen zichtbaar zijn die ook daadwerkelijk van toepassing zijn.

De nieuwe structuur is bewust ontworpen om makkelijker geïntegreerd te kunnen worden in bestaande managementsystemen zoals ISO 9001 (kwaliteitsmanagement) en ISO 14001 (milieumanagement).

Doordat de treden modulair zijn opgebouwd én de structuur vergelijkbaar is met die van ISO-normen (de harmonized structure, HS), kunnen organisaties per stap aantonen hoe duurzaamheid is ingebed in hun beleid, processen en strategie.

In Handboek 4.0 verschuift de aandacht duidelijk naar een bredere kijk op klimaatimpact. Dat gebeurt niet in één keer, maar trede voor trede.

Op trede 1 draait het vooral om je interne emissies (scope 1 en 2). Scope 3-emissies hoef je hier nog niet volledig uit te zoeken of te rapporteren.

Vanaf trede 2 verandert dat. Dan ben je wél expliciet verplicht om ketenemissies (scope 3) te onderzoeken, beter in beeld te brengen en mee te nemen in je klimaatbeleid. Hier start de waardeketenbenadering en wordt samenwerken met je ketenpartners steeds belangrijker.

Ook tellen vanaf trede 2 andere broeikasgassen mee. Die reken je om naar CO₂-equivalenten, zodat je totale klimaatimpact een stuk vollediger en realistischer wordt.

CO2 Prestatieladder handboek 4.0 legt meer nadruk op drie strategische pijlers:

Waar de grootte van een organisatie voorheen werd bepaald aan de hand van de CO2-uitstoot, wordt het nu bepaald op basis van de CSRD-criteria. Deze categorisering is ingevoerd om beter aan te sluiten bij Europese regelgeving en om te voorkomen dat grote bedrijven met relatief lage uitstoot onder dezelfde eisen vallen als kleinere organisaties.

Door het gebruik van vaste drempelwaarden op basis van omzet, medewerkers en balanstotaal, ontstaat er meer duidelijkheid en consistentie. De drempelwaarden zijn:

Voldoe je aan minstens twee van de drie, dan val je onder de categorie ‘grote organisatie’ en gelden aanvullende eisen op het gebied van rapportage, transparantie en de mate van betrokkenheid bij ketenemissies.

Denk hierbij aan het verplicht opstellen van een gedetailleerd klimaattransitieplan, het publiek maken van CO₂-doelstellingen, en het aantoonbaar betrekken van ketenpartners bij reductie-initiatieven. Ook moeten grote organisaties vaak eerder en frequenter rapporteren, met hogere eisen aan de controleerbaarheid en betrouwbaarheid van de data.

Indien je al in bezit was van een certificering voor een van de treden van handboek 3.1 dan brengt de komst van CO2 Prestatieladder handboek 4.0 waarschijnlijk een hoop vragen met zich mee. Is je certificaat bijvoorbeeld nog wel geldig? Geen zorgen. We hebben enkele belangrijke data voor je op een rijtje gezet:

Het is verstandig om zo snel mogelijk treffende maatregelen te nemen om te voldoen aan de nieuwe eisen, zodat je straks niet voor ongewenste verrassingen komt te staan.

Bij aanbestedingen waarbij de CO₂ Prestatieladder wordt toegepast, mogen inschrijvende partijen met een certificaat een fictieve korting krijgen op hun inschrijfprijs. Dit is een financieel voordeel dat alleen in de aanbesteding telt (dus geen daadwerkelijke korting), waardoor je als gecertificeerde partij een hogere kans maakt op gunning. 

Met het nieuwe handboek vervalt het term gunningvoordeel en wordt vervangt door het ‘Prestatieladderprojecten’.  

De beoordeling blijft ongewijzigd, als CO2 prestatieladder certificering een rol speelt is er sprake van een ‘Prestatieladder project’ en moeten de relevante eisen worden ingevuld. SKAO heeft een aanbeveling uitgegeven voor aanbesteders hoe om te gaan met de overgang van handboek 3.1 naar 4.0. Deze is te vinden op de website van SKAO

Heb je vragen over de CO2 Prestatieladder, handboek 4.0 of andere zaken rondom duurzaamheid? Neem dan vrijblijvend contact met ons op! Onze adviseurs hebben jarenlange ervaring met betrekking tot de CO2 Prestatieladder en andere duurzaamheidscertificeringen. Denk hierbij aan ISO 14001 en EcoVadis. Wat je vraag ook is, wij helpen je graag op weg!