AI in ISO 9001:2026 DIS
De ontwerpversie van ISO 9001:2026 benadrukt dat AI en andere emerging technologies impact hebben op de context, risico’s en verantwoordelijkheden binnen kwaliteitsmanagement. Organisaties moeten besluiten traceerbaar maken, risico’s van technologische vervanging beoordelen en datakwaliteit stevig borgen. Ook vraagt de norm om controle op AI-gegenereerde documentatie en zorgvuldig datagebruik. Zo bouw je aan een toekomstbestendig kwaliteitsmanagementsysteem dat klaar is voor AI.
Tobias op den Brouw is Innovatiemanager en Adviseur bij CertificeringsAdvies Nederland. Zijn kernwaarden zijn helderheid, samenwerken en doelgericht werken en daarmee samen veranderingen realiseren.
tobias@certificeringsadvies.nlDe ontwerpversie van ISO 9001:2026 (DIS) bevat nieuwe toelichtingen over het gebruik van emerging technologies, waaronder kunstmatige intelligentie (AI). In dit blog lees je wat er in de norm staat, en wat dit betekent voor organisaties die AI inzetten binnen hun kwaliteitsmanagementsysteem.
Naast deze exacte teksten, is ook op andere plekken zichtbaar dat de nieuwe norm het meer digitaal werken omarmt: bij 7.4 Communication wordt bijvoorbeeld genoemd: “Sometimes communication is established without human intervention, when two or more devices interact with each other.”
In dit blog gaan we voor nu alleen verder in op codewoord ‘emerging technologies’.
Letterlijke passages
A.4.1 Understanding the organization and its context
“External and internal issues can be determined based on information from different sources such as internal documentedinformation and meetings, publications from national statistics offices and other government departments, professional and technical publications, meetings with customers and relevant interested parties. Determining the external and internalissues that arise from emerging technologies is very important for understanding the context of the organization.”
Hier gaat het eigenlijk om. AI is een ‘disruptor’ voor veel organisaties en businessmodellen. En een enorme kans. Het kan de productiviteit vergroten, mensen interessanter (minder repeterend) werk bieden, en nieuwe doelstellingen mogelijk maken. De rest (o.a. onderstaande paragrafen) zijn logische uitwerking daarvan. CAN denkt graag met je mee wat AI voor jouw organisatie of (ISO) managementsysteem kan betekenen!
Rollen en verantwoordelijkheden (Annex A.5.3)
“In organizations adopting emerging technologies for the management of their quality management system, it is necessaryto ensure traceability of quality management system decisions, the responsibility of those who made them, and theiraccountability.”
Deze passage benadrukt dat organisaties die AI inzetten voor kwaliteitsbesluiten moeten zorgen voor traceerbaarheid, verantwoordelijkheid en aanspreekbaarheid. Wie neemt het besluit? Op basis waarvan? En wie is verantwoordelijk?
Vervanging van mensen door technologie (Annex A.7.1.2)
“Emerging technologies can be used in place of people for some functions. In this case, the risks and opportunities relatedto such a choice should be carefully evaluated, including the implications on ethical behaviour and accountability of theorganization.”
Hier wordt expliciet gesteld dat organisaties die AI inzetten in plaats van mensen, risico’s en kansen zorgvuldig moeten evalueren. Dit omvat ook ethische aspecten en de vraag wie verantwoordelijk is voor de uitkomsten van AI-gestuurde processen. ISO 42001 kan hierbij ondersteunen!
Documentatiebeheer (Annex A.7.5)
“Emerging technologies make it easier to document information and make it readily available, but they introduce new risks, such as that of massive loss of information, as a result of computer failures, or loss of confidentiality, which need to be addressed.”
AI-systemen die documentatie genereren of beheren moeten voldoen aan eisen voor toegankelijkheid, leesbaarheid en vindbaarheid. Denk aan AI-gegenereerde rapporten, analyses of klantcommunicatie. Daarnaast moeten Beschikbaarheid, Integriteit en Vertrouwelijkheid – de sleutelelementen van ISO 27001 – worden beheerst.
Continue verbetering en datagebruik (Annex A.10.1)
“The use of emerging technology can facilitate continual improvement and impact an organization’s quality management system. […] Dependency on valid and reliable data is dramatically increasing, so the use of emerging technologies withinorganizations and society is essential. When improvement is addressed, determining which of the emerging technologiescan enhance the improvement needed can have a high added value.”
AI wordt hier benoemd als technologie die continue verbetering kan versnellen, maar ook als systeem dat afhankelijk is van betrouwbare data. Dit vraagt om extra aandacht voor datakwaliteit en procesbeheersing.
Wat betekent dit voor jouw organisatie?
Als je AI inzet binnen processen die onder ISO 9001 vallen, dan vraagt de norm om:
- Traceerbare besluitvorming: Leg vast wie wat beslist en op basis waarvan.
- Risicoanalyse bij vervanging van menselijke taken: Denk aan betrouwbaarheid, ethiek en impact.
- Beheersing van datakwaliteit: AI is afhankelijk van goede data – en dus van goede processen.
- Controle op AI-gegenereerde documentatie: Zorg dat informatie bruikbaar en vindbaar blijft.
- Effectieve AI-communicatie: AI mag geen ruis veroorzaken in interne of externe communicatie.
Deze eisen zijn geen aparte hoofdstukken, maar verweven in de bestaande structuur van ISO 9001. Ze sluiten bovendien aan op de AI Act, die vanaf 2026 toezicht op AI-systemen verplicht stelt.
Ondersteuning nodig?
ISO 9001:2026 DIS benoemt AI niet expliciet, maar stelt wél duidelijke eisen aan organisaties die AI inzetten. Door deze passages serieus te nemen, zorg je voor een toekomstbestendig kwaliteitsmanagementsysteem. Met aandacht voor technologie, ethiek en verantwoordelijkheid.
Wil je sparren over hoe je dit praktisch toepast in jouw organisatie en hoe ISO 42001 of ISO 27001 hierbij kunnen ondersteunen? Neem dan contact met ons op! Wij denken graag met je mee. Wil je direct aan de slag met de nieuwe ISO 9001:2026 norm? Plan dan de transitiescan in!
Tobias op den Brouw is Innovatiemanager en Adviseur bij CertificeringsAdvies Nederland. Zijn kernwaarden zijn helderheid, samenwerken en doelgericht werken en daarmee samen veranderingen realiseren.
tobias@certificeringsadvies.nl
Direct aan de slag met ISO 9001:2026?
Plan de ISO 9001:2026 transitiescan!
- Inzicht in de impact van de nieuwe norm
- Een frisse blik op jullie huidige werkwijze
- Duidelijke plan van aanpak richting 2026
